မြန်မာ့ဝတ္ထုတို မဂ္ဂဇင်းများ

Glass by Han Sann

ဝတ္ထုတိုဆိုသော စာပေအမျိုးအစားကို ပထမဦးဆုံးဖော်ပြသောမဂ္ဂဇင်းသည် သူရိယမဂ္ဂဇင်းဖြစ်ပါသည်။ ဝတ္ထုတိုမှာ ဆရာကြီးရွှေဥဒေါင်း၏ မောင်သိန်းတင် မသိန်းရှင် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုဝတ္ထုတိုဖော်ပြခဲ့သည့် ၁၉၁၇ ခုနှစ် မတ်လတွင် သူရိယမဂ္ဂဇင်း၏ ဝတ္ထုတိုပြိုင်ပွဲကို ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ ဝတ္ထုတိုပြိုင်ပွဲဆုရသူများကို ကလောင်အမည်ဖော်ပြခြင်းမပြုဘဲ ရေးသူဆုရသည်ဟုသာ ဖော်ပြခဲ့သည်။ စာမူ ဖော်ပြရာတွင်လည်း သရုပ်ဖော်ပုံအသုံးပြုခြင်း မရှိခဲ့ဟုဆိုပါသည်။

၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းအမှတ်(၁)ထွက်ခဲ့ပြီး ဆရာဒဂုန်ဇေယျာ ၏ ဗိုလ်ရန်အောင်ဝတ္ထုတိုကို ဖော်ပြခဲ့ပါသည်။ မဂ္ဂဇင်း၏ အပြင်အဆင်ပြောင်း လဲခြင်း၊ သရုပ်ဖော်ပုံထည့်သွင်းခြင်းနှင့်ကလောင်အမည်ဖော်ပြခြင်းတို့ကို ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်းတွင် ပြုလုပ်လာခဲ့ပြီး ဝတ္ထုတိုရေးသားသည့် အရေးအသားလည်း ပြောင်း လဲလာသည်ဟု ဆိုပါသည်။

၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ကဝိမျက်မှန်မဂ္ဂဇင်းထွက်ပေါ်လာပြီး ဆရာကြီးပီမိုးနင်း နှင့်ရွှေဥဒေါင်းတို့၏ ဝတ္ထုတိုလက်ရာများကို အများဆုံးတွေ့ရသည်ဟု ဆိုပါသည်။ ဆရာကြီးပီမိုးနင်းကို ထိုခေတ်ကာလ၏ ဝတ္ထုတိုဦးဆောင်သူအဖြစ်လည်း ဆိုကြပါ သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ကဝိမျက်မှန်မဂ္ဂဇင်းထွက်ပေါ်လာသောအခါ ဝတ္ထုတို ခေတ်သည် ပို၍ကျယ်ပြန့်လာသည်ဟု ဦးကြီးမောင်(ငွေဥဒေါင်း)က မြန်မာ ဝတ္ထုတိုသမိုင်းစာတမ်း(ပထမတွဲ)တွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။

၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဂန္ထလောကမဂ္ဂဇင်းထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ မဂ္ဂဇင်းနှင့်အတူ ခေတ်စမ်းစာပေလှုပ်ရှားမှုပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ဝတ္ထုတိုအရေးအသားများလည်း အား ကောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော ခေတ်စမ်းပုံပြင်စာအုပ်သည် ဝတ္ထုတိုစုစည်းမှုဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

မြန်မာဝတ္ထုတို ဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့်မဂ္ဂဇင်းများ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် ထပ်တူကျပါ သည်။ ထိုသို့ဆိုရခြင်းမှာ မြန်မာဝတ္ထုတိုတို့၏ ရှင်သန်ရာရေမြေသည် မဂ္ဂဇင်း စာမျက်နှာဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင်မူ ဝတ္ထုရှည်များ အထိုက်အလျောက် ထွက်ခဲ့သော်လည်း ဝတ္ထုတိုအနေဖြင့် ပြောပလောက်အောင် မရှိခဲ့ပါ။ အကြောင်းမှာ ဝတ္ထုတိုများကျက်စားဘို့နေရာသည် စာရေးဆရာမဂ္ဂဇင်းမှ တပါးအခြားနေရာမရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ဦးကြီးမောင်(ငွေဥဒေါင်း)က မြန်မာဝတ္ထုတိုသမိုင်းစာတမ်း(ပထမတွဲ)တွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်အတွင်းတွင် တာရာ၊ ဒဂုန်၊ သွေးသောက်၊ ရှုမဝ၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ မိုးဝေ၊ သင့်ဘဝ၊ တိုင်းရင်းမေ၊ ပေဖူးလွှာ၊ စန္ဒာ၊ သဘင်၊ ဖြူနီညိုပြာ၊ ရုပ်ရှင်ချစ်သူ၊ ချယ်ရီ၊ မဟေသီ၊ လုံမလေး၊ ကလျာ၊ ဟန်သစ်နှင့်အခြားသောမဂ္ဂဇင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။

(မဂ္ဂဇင်းအမည်များကို ပြည့်စုံစွာဖော်ပြနိုင်ရန် ပြုစုလျက်ရှိပြီး မြန်မာ မဂ္ဂဇင်းနှင့်ဝတ္ထုတိုအကြားဆက်စပ်မှုများကိုလည်း စူးစမ်းရှာဖွေလျက်ရှိ ပါသည်။ တစ်စုံတရာအကူအညီပေးနိုင်ပါက ဆက်သွယ်ပေးပါ။)

ဟန်ဇော်

ကိုးကားစာရင်း

၁။ မြန်မာဝတ္ထုတိုသမိုင်း၊ ဦးကြီးမောင်(ငွေဥဒေါင်း)၊ ဝတ္ထုတိုစာတန်း(ပထမတွဲ)

၂။ ကိုလိုနီခေတ်မြန်မာစာပေသမိုင်း၊ မောင်ခင်မင်(ဓနုဖြူ)

Please follow and like us:
20